صفحه اینستاگرام اکونومی نیوز گزیده خبرهای اکونومی نیوز را در اینستاگرام دنبال کنید .
قیمت ارز،طلا،بیت کوین ، خبرهای تجاری و اقتصادی
اکونومی نیوز / سیاسی

زندگی و زمانه آیت‌الله مصباح‌یزدی

کد خبر 79972 1399-10-14 11:02
زمان تقریبی مطالعه 10دقیقه
بسیاری از چهره‌ها و شاگردان آیت‌الله مصباح‌یزدی از مرتضی آقاتهرانی و علیرضا زاکانی گرفته تا کنشگران سیاسی جوان‌تر در مناصب مدیریتی انتصابی و انتخابی جمهوری اسلامی حاضرند و در زمره مخالفان تند و تیز حسن روحانی قرار دارند.
زندگی و زمانه آیت‌الله مصباح‌یزدی


روزها و ماه های ابتدایی دهه ۶۰ بود و نخستین سال های پیروزی انقلاب در ایران و تشکیل حکومت و دولتی جدید. صداوسیمای ایران آن روزها به حال و روز امروزش دچار نبود و به نحوی محلی بود برای تضارب آرا و بیان دیدگاه های جریان های مختلف سیاسی و فکری. هنوز جریان های سیاسی حذف نشده بودند و صداوسیما نیز می کوشید برای آشنایی بیشتر جامعه با خط مشی آنان، مناظره هایی را میان نمایندگان گروه های مختلف برگزار کند. روحانی جوان و نه چندان سرشناسی به عنوان نماینده حوزه علمیه در این مناظره ها حاضر شد و روبه روی عبدالکریم سروش، احسان طبری و فرخ نگهدار _که هر کدام همان زمان هم اسم و رسمی برای خود میان عموم جامعه دست و پا کرده بودند_ به دفاع از نظریات خود و حوزه علمیه برای آینده ایران پرداخت. آن روزها احتمالا کسی تصور نمی کرد، «محمدتقی مصباح یزدی» جوان، سال ها بعد به یکی از نزدیک ترین روحانیون به رهبری آینده تبدیل شود اما او نه تنها یکی از محبوب ترین روحانیون نزد رهبر معظم انقلاب شد بلکه شاگردانش نیز یکی پس از دیگری سمت های انتصابی و انتخابی جمهوری اسلامی را از آن کردند تا حالا و پس از درگذشت این روحانی شیعه در ۸۵ سالگی، بسیاری از تداوم میراث او بگویند.
کودکی؛ «زایش قرآن» و باقی ماجرامحمدتقی مصباح یزدی ۱۱ بهمن ماه ۱۳۱۳ در یزد متولد شد. او خانواده خود را فقیر اما متدین توصیف کرده و گفته که مادرش با همراهی خاله هایش در خانه جوراب بافی می کردند و پدرش در مغازه ای همان جوراب ها را به فروش می گذاشت. یکی از جالب ترین خاطرات مربوط به دوران کودکی مصباح یزدی، به پیش از تولد او بازمی گردد. جایی که مادرش هنگام بارداری، خواب می بیند که «قرآن وضع حمل کرده» است. این خاطره شهریور ماه ۹۴ در گفت وگوی مجتبی مصباح، پسر دوم محمدتقی مصباح با «صابر نیوز» بیان شده که پایگاه اطلاع رسانی مصباح یزدی جزییات بیشتری از آن ارایه داده و آورده است: «پیش از تولد محمدتقی، مادر خواب می بیند که «قرآن» به دنیا آورده است. با نگرانی خواب خود را نزد معبّری به نام سیدمحمدرضا امامیه، که از علمای یزد بود، باز می گوید. سید در پاسخ می گوید: فرزندی که متولد می شود پسر است و بشارت باد که او عالم و حامی قرآن خواهد بود.» با عبور مصباح یزدی از دوران کودکی، او پس از توصیه «شیخ احمد آخوندی» در سال ۱۳۲۰ برای تحصیل طلبگی همراه با خانواده اش به نجف هجرت کرد اما پس از ۶ ماه به دلیل آنچه بیماری مادر و وضعیت سخت زندگی خوانده شده، به رغم مخالفت استادانش در حوزه علمیه نجف، به تهران برگشت و سپس برای ادامه تحصیل به قم رفت. از قرار معلوم مصباح یزدی آن سال ها باتوجه به وضعیت نامساعد خانواده اش به لحاظ مالی تحت فشار بوده و روزگار سختی را گذرانده اما حضورش در قم سبب آشنایی او با امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی و البته چهره هایی چون علامه طباطبایی و آیت الله بهجت شد.
آشنایی که به نوشته پایگاه اطلاع رسانی مصباح یزدی، تاثیر بسیاری بر او گذاشت و سبب شد تا آیت الله مصباح یزدی در سن ۲۷ سالگی به درجه اجتهاد دست یافت. آیت الله محسن غرویان که روزگاری خود از چهره های نزدیک به آیت الله مصباح یزدی به شمار می رفت ولی رفته رفته از او فاصله گرفت، به ماهنامه «نسیم بیداری» گفته است: «آیت الله (مصباح یزدی) مثل مقام معظم رهبری یا مثل شهید بهشتی و آیت الله هاشمی رفسنجانی وارد متن کارهای نظام و انقلاب نشدند و بیشتر به همان کارهای حوزوی و علمی پرداختند اما کم کم و به خصوص از سال ۸۴ به بعد، وارد بحث های سیاسی شدند. امروز شخصیت آیت الله مصباح بیش از آنکه شخصیتی علمی باشد، شخصیتی سیاسی شده است.» آیت الله مصباح یزدی اما در پاسخ به حواشی ایجاد شده درباره فعالیت های خود در روزهای پیش از پیروزی انقلاب گفته بود: «حالا من باید بیایم در بوق بکنم که آقا ما چه مبارزاتی کرده ایم!… مسائل بسیاری بوده که من تا حالا ضرورتی ندیده ام، منتشر کنم و الان هم ضرورتی نمی بینم که برای خوشامد کسانی تبلیغ از خود کنم… من هیچ بنا ندارم که از خودم دفاع کنم، هرچه می خواهند بگویند، شما ببینید حرف من چیست و چه استدلالی دارم.» با این حال پس از درگذشت آیت الله مصباح یزدی خبرگزاری ها و پایگاه های خبری نزدیک به اصولگرایان به انتشار اسنادی مبنی بر دستور ساواک برای بازداشت آیت الله مصباح یزدی پرداختند تا از سابقه فعالیت های او پیش از انقلاب دفاع کرده باشند.
ماجرای مدرسه حقانیابهام درباره سابقه فعالیت های آیت الله مصباح یزدی پیش از انقلاب بسیار است. یکی از این ابهامات به مدرسه حقانی بازمی گردد. مدرسه حقانی یکی از مدارس شناخته شده در سال های پیش از انقلاب است. مدرسه ای که بسیاری از دانش آموختگان و اساتیدش پس از پیروزی انقلاب در ایران به سمت های مدیریتی دست یافتند. آیت الله مصباح یزدی چند سالی در این مدرسه فعال بود، ولی بعد از چند سال و باتوجه به برخی اختلافات، از این مدرسه به موسسه ای تحت عنوان «در راه حق» نقل مکان کرد و اتفاقا برخی از ۱۸ شاگردش را هم با خود برد. درباره علت خداحافظی آیت الله مصباح یزدی از مدرسه «حقانی» مطالب بسیاری مطرح شده ولی یکی از جالب ترین آنها نقل خود عبدالرضا داوری، چهره سیاسی نزدیک به محمود احمدی نژاد است. داوری تیر ماه ۹۳ در فیس بوک خود در شرح اختلافات آیت الله سیدمحمد بهشتی و آیت الله مصباح یزدی نوشت که در بخشی از آن که در پایگاه خبری «خرداد» منتشر شده، آمده است: «شهید بهشتی اولین انتقاد خود از حضرت آیت الله مصباح یزدی را به «شیوه تربیت شاگرد» ایشان اختصاص داد.
اختلاف با دولت اصلاحاتحضور آیت الله مصباح یزدی در موسسه «راه حق» و تلاش برای «اثبات حقانیت اسلام» تا ۱۰ سال پس از پیروزی انقلاب در ایران ادامه یافت. او که در دوران حیات بنیانگذار جمهوری اسلامی بیشتر در محافل فرهنگی و حوزوی شناخته شده بود، پس از درگذشت امام خمینی (ره)، رفته رفته حضورش را در عرصه سیاست ایران پررنگ تر کرد. حضوری که در سال ۷۴ و تشکیل «موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی» آن هم زیرنظر رهبری به مراتب آشکارتر شد اما آنچه باعث شهرت بیشتر آیت الله مصباح یزدی در دهه ۷۰ شد، انتقادهای تند و تیزش بود از سیدمحمد خاتمی، رییس جمهوری وقت. خبرگزاری تسنیم پس از درگذشت آیت الله مصباح یزدی این انتقادها را تایید کرده و نوشته که او ازجمله حامیان ناطق نوری در انتخابات آن سال به شمار می رفت. این خبرگزاری به نوعی سابقه مخالفت آیت الله مصباح یزدی را با سیدمحمدخاتمی انکار کرده و از حمایت او از خاتمی پس از پیروزی در انتخابات نوشته ولی اظهارات تند و تیز آیت الله مصباح یزدی علیه رییس جمهوری وقت و مواضع سیاسی و فرهنگی اش قابل کتمان نیست. به عنوان نمونه شانزدهم مرداد ماه ۷۸ روزنامه «خرداد» به انتشار اظهارات آیت الله مصباح یزدی در خطبه های نماز جمعه تهران تهران پرداخت؛ آنجا که او گفته: «ما در قرآن دستور ارهاب داریم و افرادی که با ادبیات عرب آشنا هستند، بروند معادل ارهاب را پیدا کنند. حالا اگر من الان بگویم معنایش چیست، فردا روزنامه ها تیتر می کنند که فلانی طرفدار تروریسم است.» این اظهارات با انتقاد اصلاح طلبان مواجه شد.
آیت الله مصباح یزدی از هیچ حمایتی برای رییس دولت نهم و دهم فروگذار نبود و چه پیش و چه پس از هر دو انتخابات ریاست جمهوری به حمایت از او پرداخت. حمایتی که سبب شد بسیاری از چهره های نزدیک به آیت الله مصباح یزدی به دولت و مجلس راه پیدا کنند و نام او بیش از پیش به سر زبان ها بیفتد
 احمدی نژاد و مصباحهمه این موارد کنار هم و عملکرد شاگردان آیت الله مصباح یزدی و چهره های نزدیک به او، سبب شد تا رفته رفته نام او بیشتر سر زبان ها بیفتد اما دوران اوج مصباح به ریاست جمهوری احمدی نژاد برمی گردد. آیت الله مصباح یزدی از هیچ حمایتی برای رییس دولت نهم و دهم فروگذار نبود و چه پیش و چه پس از هر دو انتخابات ریاست جمهوری به حمایت از او پرداخت. حمایتی که سبب شد بسیاری از چهره های نزدیک به آیت الله مصباح یزدی به دولت و مجلس راه پیدا کنند و نام او بیش از پیش به سر زبان ها بیفتد. ولی این حمایت ها پابرجا نماند. پس از بروز اختلافاتی میان رییس جمهوری وقت و رهبری و ماجرای ۱۱ روز خانه نشینی احمدی نژاد، اصولگرایان رفته رفته از او فاصله گرفتند، اعضای جبهه پایداری که آیت الله مصباح یزدی حکم پدر معنوی شان را دارد، از جمله این اصولگرایان بودند. او سال ۸۹ درباره حمایت های خود از احمدی نژاد و تغییر رفتار او نیز گفته بود: «اگر کسی از اسلام منحرف شد، اول تذکر می دهیم و بعد بر او چوب می زنیم.» عبدالرضا داوری، چهره نزدیک به احمدی نژاد پس از درگذشت آیت الله مصباح یزدی در توییتی درباره این انتقادها نوشت: «حملات آیت الله مصباح یزدی علیه دولت دهم، فقط ناشی از القائات اطرافیان نبود؛ این حملات در ضعف سیاست ورزی و گفت وگو و قطع ارتباط و تعامل میان کانون های فکری دولت سابق با نخبگان حوزه و دانشگاه هم ریشه داشت.»
اختلاف انتخاباتی با شیخ یزدیپس از احمدی نژاد، آیت الله مصباح یزدی هم در میان عموم جامعه و هم میان کنشگران سیاسی اصلاح طلب و اصولگرا آن چنان شناخته شده بود که کنار آیت الله مهدوی کنی و شیخ محمد یزدی، ۳ روحانی پرنفوذ اصولگرا شناخته شود. نفوذی که به اختلاف میان آنان نیز انجامید تا جایی که پس از شکست اصولگرایان در انتخابات ۹۲ و پیروزی حسن روحانی، آیت الله محمد یزدی دهم تیر ماه همان سال در اظهاراتی که خبرگزاری مهر آن را منتشر کرد، به تشریح نشست خود با آیات مصباح یزدی و مهدوی کنی پرداخت. او می گوید که در آن جلسه «خطاب به جناب آقای مصباح عرض کردم جناب آقای مصباح اگر جامعه مدرسین و روحانیت مبارز در مسائل انتخاباتی آینده که در پیش داریم به یک نقطه واحدی رسیدند، شما که در جامعه اثرگذار هستید، آمادگی آن را دارید که همراهی و کمک کنید تا اختلاف کمتر شود؟» آیت الله یزدی درباره پاسخ آیت الله مصباح یزدی نیز می گوید: «ایشان فرمودند که در آن زمان هر تکلیف شرعی که داشته باشم عمل خواهم کرد.» براساس روایت شیخ محمد یزدی، او در این نشست سه مرتبه این پرسش را تکرار می کند ولی پاسخ روشنی دریافت نمی کند. او سپس می گوید: «۳ روز بعد در تهران آیت الله مصباح یزدی در یکی از حسینیه های تهران جلسه گرفتند و آقای لنکرانی را به عنوان منتخب خود معرفی کرد.» در انتخابات ریاست جمهوری آن سال جامعه مدرسین تصمیم به حمایت از علی اکبر ولایتی گرفت ولی آیت الله مصباح یزدی و جبهه پایداری پشت سعید جلیلی ایستادند و محمدباقر قالیباف نیز تا پایان در صحنه باقی ماند تا شکست نصیب اصولگرایان شود.
میراث آیت الله مصباحآن شکست هم باعث خداحافظی آیت الله مصباح یزدی از صحنه نشد. او در دوران ریاست جمهوری حسن روحانی بارها و بارها به انتقاد از او و البته توافق هسته ای موسوم به برجام پرداخت اما بازهم توفیقی به دست نیاورد. حتی از ورود به مجلس خبرگان رهبری در انتخابات ۹۴ بازماند. آیات مصباح یزدی و محمد یزدی سال ۹۸ در انتخابات میان دوره ای خبرگان بدون رقیب از قم و مشهد وارد این مجلس شدند اما عمر هیچ کدام کفاف نداد و دار فانی را وداع گفتند. با این حال، امروز بسیاری از چهره ها و شاگردان آیت الله مصباح یزدی از مرتضی آقاتهرانی و علیرضا زاکانی گرفته تا کنشگران سیاسی جوان تر در مناصب مدیریتی انتصابی و انتخابی جمهوری اسلامی حاضرند و ازقضا آنان نیز در زمره مخالفان تند و تیز حسن روحانی و دولتش و البته اصلاح طلبان قرار دارند. چهره هایی که از قرار معلوم می توانند بزرگ ترین میراث مصباح یزدی برای جمهوری اسلامی به شمار رود؛ چنانکه رهبر انقلاب ۱۳ اسفند ماه ۷۰ درباره عملکرد شاگردان آیت الله مصباح یزدی و خود او گفته است: «خوشبختانه یکی از موفقیت های آقای مصباح یزدی در قم، این است که ایشان برخلاف خیلی از فضلای ما که فضل شان در خودشان منحصر مانده، فضلش در شاگردان خوب سرریز شده است.» او اگرچه خود مراد بسیاری از چهره های اصولگرا بود و در کادرسازی برای جمهوری اسلامی نقشی ویژه ایفا کرد ولی همواره خود را مرید رهبر انقلاب معرفی می کرد و بارها و بارها به تعریف و تمجید از ایشان پرداخت تا همین گواهی باشد بر رابطه حسنه میان آنان.
بازنشر از خبرفـوری

کلمات کلیدی »



مطالب دیگر از اکونومی نیوز / سیاسی


تیتر های خواندنی