الکامپ ۱۴۰۵؛ از غیبت اپراتورها تا حضور جنجالی بابک زنجانی
الکامپ ۱۴۰۵ بهعنوان بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیکی ایران، با شعار «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران» و با حضور بیش از ۳۵۰ شرکت داخلی برگزار شد. غیبت اپراتورهای تلفن همراه و شرکتهای خارجی از مهمترین حواشی این دوره بود. حضور جنجالی بابک زنجانی و پروژههای رمزارزی داتوان، تحول دیجیتال بانکها و استقبال متفاوت کاربران در شبکههای اجتماعی از دیگر نکات قابل توجه الکامپ امسال بود. هزینههای سرسامآور اجاره و ساخت غرفه، چالش بزرگی برای شرکتهای کوچک و استارتاپها ایجاد کرده و ضرورت بازنگری در ساختار برگزاری این رویداد را نشان میدهد.
الکامپ ۱۴۰۵؛ رویدادی برای نمایش توانمندیهای فناوری ایران
بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیکی که با نام الکامپ شناخته میشود، از ۹ تا ۱۲ شهریورماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران برگزار شد. این رویداد که یکی از مهمترین گردهماییهای سالانه فعالان صنعت فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال ایران محسوب میشود، امسال با شعار «هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال، آینده ایران» آغاز به کار کرد.
در این دوره از الکامپ، بیش از ۳۵۰ مشارکتکننده در قالب ۱۴ سالن و با حدود ۴۰ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی حضور داشتند و پیشبینی شد بیش از ۳۰ هزار نفر از این رویداد بازدید کنند. الکامپ در سالهای اخیر به بستری برای معرفی توانمندیهای شرکتهای فناوری، استارتاپها، فعالان اقتصاد دیجیتال و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات تبدیل شده است.
با وجود چالشهایی مانند افزایش هزینهها، محدودیتهای زیرساختی و نااطمینانی اقتصادی، صنعت فناوری اطلاعات ایران همچنان به مسیر توسعه خود ادامه میدهد. الکامپ ۱۴۰۵ صرفاً محلی برای نمایش محصولات و خدمات فناوری نبود، بلکه بستری برای شکلگیری همکاریهای تجاری، سرمایهگذاری، انتقال دانش و گفتوگو درباره آینده اقتصاد دیجیتال کشور محسوب میشد.
رخدادهای بحثبرانگیز الکامپ امسال
یکی از مهمترین حواشی بیستونهمین نمایشگاه الکامپ، غیبت اپراتورهای تلفن همراه بود. همراه اول و ایرانسل پیش از برگزاری نمایشگاه اعلام کردند که در الکامپ ۲۹ حضور نخواهند داشت. اپراتورها شرایط ویژه کشور، چالشهای اقتصادی کسبوکارها در ماههای اخیر، تأثیرات جنگ و قطعی اینترنت را از جمله دلایل غیبت خود در الکامپ اعلام کردند.
علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، در واکنش به این موضوع تأکید کرد که برگزاری الکامپ به حضور اپراتورها وابسته نیست و شرکتهایی که در شرایط فعلی در نمایشگاه حاضر شدهاند، بازیگران اصلی این رویداد محسوب میشوند. او همچنین گفت اپراتورها نباید تصور کنند بدون حضورشان الکامپ برگزار نمیشود.
موضوع دیگر، ادغام نشدن الکامپ و تلکام بود که سالهاست محل بحث فعالان این حوزه قرار گرفته است. اپراتورها استدلال میکنند که به دلیل تشابه و ارتباط بسیار نزدیک موضوع دو نمایشگاه، بهتر است این دو رویداد در قالب یک نمایشگاه برگزار شود تا از تکرار موضوعات مشابه و هزینههای گزاف جلوگیری شود. با این حال، این ادغام تاکنون محقق نشده است.
غیبتهای چشمگیر در الکامپ ۱۴۰۵
علاوه بر اپراتورهای تلفن همراه، غیبت شرکتهای خارجی نیز یکی دیگر از نقاط ضعف الکامپ امسال بود. سال گذشته ۷۰ شرکت خارجی در الکامپ حضور داشتند، اما بیستونهمین دوره این نمایشگاه بدون حضور شرکتهای بینالمللی برگزار شد و دلیل اصلی آن، محدودیتهای پروازی عنوان شده است. این موضوع نشاندهنده تأثیر #تحریمها و محدودیتهای بینالمللی بر صنعت فناوری اطلاعات کشور است.
دلیل دیگری که برای غیبت اپراتورها مطرح شد، هزینههای موازی و بیبرنامگی در زمانبندی بود. اپراتورها معتقدند برنامهریزی و شرکت در دو نمایشگاه با فاصله زمانی نزدیک به یکدیگر و با موضوع مشابه، توان اجرایی آنها را حداقل تا دو ماه تحت تأثیر قرار میدهد. همچنین برخی شرکتهای فناوری با توجه به افزایش هزینهها و اختلالات ماههای اخیر، خواستار تعدیل قراردادهای جاری و تعیین تکلیف مطالبات خود شدند.
در مقابل، رضا حیدری، دبیر اجرایی الکامپ، همدلی و مشارکت بخش خصوصی را مهمترین عامل برگزاری این دوره دانست و از تلاش برگزارکنندگان برای جلب حمایت دولت سخن گفت. با وجود غیبتهای قابل توجه، بخش خصوصی با حضور گسترده خود نشان داد که الکامپ همچنان جایگاه خود را بهعنوان مهمترین رویداد فناوری کشور حفظ کرده است.
نگاه کارشناسان به الکامپ سالهای اخیر
کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات نگاههای متفاوتی به روند برگزاری الکامپ در سالهای اخیر دارند. برخی معتقدند الکامپ باید به نمایشگاهی فرامنطقهای تبدیل شود و دستاوردهای صنعت فناوری اطلاعات کشورهای اطراف، خاورمیانه، آسیای مرکزی و حتی کره جنوبی را به نمایش بگذارد. این نگاه نشان میدهد که الکامپ ظرفیت تبدیل شدن به یک رویداد بینالمللی معتبر را دارد، هرچند تحقق این هدف نیازمند رفع موانع موجود است.
علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، مشارکت بخش خصوصی در این دوره از الکامپ را قابل توجه دانست و گفت شور و هیجان خاصی در نمایشگاه احساس میشود که امیدی تازه در کالبد حوزه فناوری اطلاعات میدمد. او همچنین تأکید کرد که حوزه فناوری اطلاعات اساساً حوزه چالش و بحران است و الکامپ در شرایط سخت کنونی توانسته است خود را حفظ کند.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به کیفیت برگزاری الکامپ در سالهای اخیر انتقاد دارند. دبیر اجرایی الکامپ از بیننتیجه ماندن تلاشها برای دریافت تسهیلات دولتی و کاهش هزینههای شرکتکنندگان خبر داد. همچنین همزمانی برگزاری الکامپ با نمایشگاه اینوتکس، یکی دیگر از مواردی بود که مورد انتقاد قرار گرفت. با وجود این انتقادها، بیشتر کارشناسان بر این باورند که الکامپ همچنان مهمترین رویداد فناوری کشور است و نباید از اهمیت آن کاست.
حضور جنجالی داتوان و بابک زنجانی در الکامپ
یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای الکامپ امسال، حضور بابک زنجانی و مجموعه داتوان بود. زنجانی با حضور در نمایشگاه الکامپ از برنامههای مجموعه داتوان برای راهاندازی یک بلاکچین و توکن اختصاصی خبر داد و مدعی شد رانندگان میتوانند بر اساس مسافتی که طی میکنند، کوین دریافت کنند. او پیشبینی کرد رانندگان داتوان در آینده بتوانند روزانه بین یک تا دو میلیون تومان از طریق «دوتو» (کوین داتوان) درآمد داشته باشند.
در ادامه این مراسم، از اپراتور پیامک انبوه، سیمکارت MVNO و شبکه اجتماعی «مای دات» نیز رونمایی شد. با این حال، درباره برخی از این فعالیتها همچنان پرسشهایی درباره مجوزهای قانونی و چارچوب نظارتی وجود دارد. بانک مرکزی پیشتر اعلام کرده بود زنجانی و مجموعههای وابسته به او مجوزی برای فعالیت در حوزه ارز و معامله شمش طلا ندارند. زنجانی در صحبتهای خود به بازدیدکنندگان هشدار داد که «گیر کلاهبرداری نیفتید»، عبارتی که با توجه به سابقه حقوقی او، واکنشهای زیادی را در فضای مجازی به دنبال داشت.
مجموعه داتوان با حضور گسترده و چندوجهی در نمایشگاه، کسبوکارها، محصولات و راهکارهای خود را در حوزههای مختلف به نمایش گذاشت. با این حال، وزارت دارایی ایالات متحده آمریکا در مردادماه ۱۴۰۵، ۹ شرکت و ۴ فرد مرتبط با بابک زنجانی را تحریم کرده بود که این موضوع بر ابهامات پیرامون فعالیتهای او افزوده است.
تحول دیجیتال بانکها و رمزارزها در الکامپ ۱۴۰۵
بیستونهمین نمایشگاه الکامپ به صحنهای برای نمایش تغییر مسیر بانکها از بانکداری سنتی به سمت خدمات فناورانه تبدیل شد. در این دوره، حضور بانکها تنها به معرفی چند خدمت الکترونیکی محدود نبود و بسیاری از بانکها تلاش کردند تصویری از آینده صنعت مالی، بانکداری پلتفرمی، خدمات غیرحضوری، تأمین مالی نوین و نقش خود در اقتصاد دیجیتال ارائه دهند.
بانک شهر یکی از مجموعههایی بود که حضور خود در الکامپ را با همراهی شرکتهای زیرمجموعه تقویت کرد. تمرکز این بانک بیشتر بر توسعه زیرساختهای دیجیتال، راهکارهای هوشمند شهری، خدمات پرداخت و فناوریهای مرتبط با تجربه مشتری بود. بانک ملت نیز با معرفی خدماتی مانند شعبه دیجیتال «دیما»، پلتفرم بانکداری باز «بانکیما» و راهکارهای مالی جدید، تلاش کرد تصویری از بانکداری نسل جدید ارائه دهد.
رویداد تخصصی «الکام بانک» نیز برای نخستینبار در این دوره از نمایشگاه برگزار شد و به موضوعات تخصصی بانکها و مباحث مرتبط با فناوری اطلاعات پرداخت. در حوزه رمزارزها، علاوه بر پروژه جنجالی داتوان، برخی استارتاپهای فعال در حوزه فینتک نیز راهکارهای خود را در زمینه پرداخت، بانکداری باز، امنیت اطلاعات و #هوش_مصنوعی به نمایش گذاشتند. با توجه به چالشهای بانکها در سالهای اخیر مانند افزایش هزینههای عملیاتی و تغییر رفتار مشتریان، توسعه بانکداری دیجیتال به یکی از محورهای اصلی استراتژی بسیاری از بانکها تبدیل شده است.
واکنش کاربران در شبکههای اجتماعی به الکامپ امسال
فضای مجازی در روزهای برگزاری الکامپ ۱۴۰۵، میزبان نظرات متنوع و گاه متضادی از سوی کاربران بود. برخی کاربران با اشاره به شرایط سخت اقتصادی کشور، برگزاری الکامپ را نماد تابآوری و پایداری صنعت فناوری اطلاعات دانستند. یک کاربر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «الکامپ ۱۴۰۵ بهعنوان بزرگترین نمایشگاه فناوری اطلاعات کشور، بعد از یک بار لغو و یکبار تغییر تاریخ، بالاخره برگزار شد.»
در مقابل، گروهی از کاربران نسبت به کیفیت و محتوای نمایشگاه انتقاد داشتند. یکی از کاربران در شبکههای اجتماعی با اشاره به مشکلات اقتصادی مردم نوشت: «ما نت نداریم، ارتباط مالی هم که با دنیا نداریم، مردم که خریدشان قفله، الکامپ کجای دلم بگذارم وقتی طبقه متوسط و پایینتر لباس نمیخرد تا بتونه پول تخممرغ و گوشت بدهد؟» این نگاه نشاندهنده فاصله بین رویدادهای فناوری و دغدغههای روزمره مردم است.
برخی کاربران نیز حضور بابک زنجانی در الکامپ را مورد توجه قرار دادند و نسبت به پروژههای رمزارزی او ابراز تردید کردند. در مقابل، گروهی از کاربران از تنوع رویدادهای تخصصی مانند «الکام سمپاد»، «الکام پژوهش» و «الکام پاور» استقبال کردند. به طور کلی، نظرات کاربران نشاندهنده نگاه دوگانه به الکامپ است؛ از یک سو بهعنوان نماد امید و تابآوری و از سوی دیگر بهعنوان رویدادی که با واقعیتهای اقتصادی جامعه فاصله دارد.
شرایط و هزینههای حضور در الکامپ
حضور در نمایشگاه الکامپ برای عموم بازدیدکنندگان آزاد است و علاقهمندان میتوانند در روزهای برگزاری از ساعت ۹ تا ۱۶ از غرفهها و بخشهای مختلف نمایشگاه دیدن کنند. با این حال، برای شرکتها و کسبوکارهایی که قصد حضور بهعنوان غرفهدار را دارند، شرایط و هزینههای متفاوتی وجود دارد. پیشثبتنام برای دریافت غرفه از چند ماه قبل از برگزاری نمایشگاه آغاز میشود.
هزینه اجاره غرفه در الکامپ ۱۴۰۵ به طور قابل توجهی افزایش یافته است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، هزینه یک غرفه ۱۰۰ متری در این دوره از نمایشگاه به حدود ۲ میلیارد تومان رسیده است. قیمت هر متر مربع فضای نمایشگاهی بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان اعلام شده و سقف قیمت هر متر مربع ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
با توجه به افزایش چشمگیر هزینهها، بسیاری از استارتاپها و شرکتهای کوچک برای حضور در الکامپ با مشکل مواجه شدند. نظام صنفی استانها حمایتهایی مانند تخفیف ۵۰ درصدی برای برخی شرکتها در نظر گرفته بودند، اما این حمایتها دیر اعلام شد و بسیاری از تیمها با هزینههای جانبی زیادی مواجه بودند. دبیر اجرایی الکامپ نیز از بیننتیجه ماندن تلاشها برای دریافت تسهیلات دولتی و کاهش هزینههای شرکتکنندگان خبر داد. علاوه بر هزینه اجاره غرفه، شرکتها باید هزینههای ساخت و تجهیز غرفه، حملونقل، اسکان و سایر هزینههای جانبی را نیز در نظر بگیرند.
برآورد هزینههای ساخت غرفه و حضور در الکامپ
هزینه ساخت غرفه در نمایشگاه الکامپ به عوامل متعددی مانند متراژ، نوع طراحی، مصالح بهکاررفته، تجهیزات دیجیتال و امکانات جانبی بستگی دارد. بهطور کلی، هزینه ساخت هر متر مربع غرفه با طراحی ساده و استاندارد، بین ۵ تا ۱۰ میلیون تومان برآورد میشود. برای غرفههای با طراحی نیمهلاکچری، این هزینه به ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان و برای غرفههای لاکچری با تجهیزات پیشرفته، به ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان یا بیشتر میرسد.
بر اساس تجربه دورههای قبلی، هزینه ساخت یک غرفه ۵۰ متری با طراحی متوسط، حدود ۵۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان تمام میشود. این مبلغ شامل طراحی، ساخت، حملونقل، نصب و برچیدن غرفه است. برای یک غرفه ۱۰۰ متری با طراحی حرفهای و تجهیزات دیجیتال، هزینه ساخت میتواند به ۱٫۵ تا ۲ میلیارد تومان یا بیشتر برسد. به این هزینهها باید هزینه اجاره فضای نمایشگاهی (حدود ۱٫۲ تا ۱٫۵ میلیارد تومان برای ۱۰۰ متر) را نیز اضافه کرد که مجموع هزینههای یک شرکت برای حضور در الکامپ را به بیش از ۳ میلیارد تومان میرساند.
علاوه بر هزینههای مستقیم غرفه، شرکتها باید هزینههای جانبی دیگری مانند تبلیغات و بازاریابی در حاشیه نمایشگاه، هزینههای پرسنلی (حداقل ۴ تا ۶ نفر برای یک غرفه ۱۰۰ متری به مدت ۴ روز)، هزینههای حملونقل، اسکان تیم اعزامی، چاپ بروشور و کاتالوگ، تهیه هدایای تبلیغاتی و پذیرایی از بازدیدکنندگان را نیز در نظر بگیرند. با احتساب همه این هزینهها، حضور یک شرکت با غرفه ۱۰۰ متری در الکامپ ۱۴۰۵، هزینهای بین ۳٫۵ تا ۵ میلیارد تومان برای شرکت به همراه خواهد داشت.
با توجه به این هزینههای سنگین، بسیاری از شرکتهای کوچک و استارتاپها توانایی حضور در الکامپ را ندارند و این موضوع یکی از نقدهای جدی به روند برگزاری این نمایشگاه در سالهای اخیر محسوب میشود. برخی کارشناسان پیشنهاد میکنند که برگزارکنندگان باید تسهیلات ویژهای برای شرکتهای نوپا در نظر بگیرند تا الکامپ به جای اینکه صرفاً به صحنهای برای شرکتهای بزرگ تبدیل شود، بستری برای رشد و توسعه همه بازیگران صنعت فناوری اطلاعات باشد.